Succesvolle eerste Waterlinie-belevingsdag in Schoonhoven

Wie Schoonhoven zegt, zegt in één adem ook Zilverstad. Vrijdag 17 november was dat anders. Toen maakten leerlingen van de Koningin Emmaschool kennis met een andere kant van Schoonhoven, namelijk die van Schoonhoven Vestingstad.

Met de wethouder van onder andere onderwijs in de gemeente Krimpenerwaard, Pieter Neven, en Prins Willem III verrichtten zij de officiële opening. Daarna trokken de kinderen in kleinere groepjes door een deel van Schoonhoven om kennis over de Oude Hollandse Waterlinie te vergaren. 

Foto: Sjaak Loef

Met de stadsgidsen Leen en Rob gingen ze op ontdekkingstocht naar een beer met monnik en trokken ze over de vestingwal. Bij de Veerpoort leerden ze van het verteltheater De Trompetter van de Prins een heuse smartlap te zingen en oefenden ze het vaandelzwaaien. In het Bastion en bij het kanon aan de voorzijde kregen ze een boeiend lesje geschiedenis over buskruit, vechttechnieken en hoe het onder water zetten van laag polderland in de praktijk ging. Ook zagen ze een boeiend filmpje over Neeltje uit 1661 en Job anno nu.

Dit waren slechts enkele krenten uit de pap van een leerzame en leuke ochtend over dit militair verdedigingswerk uit de Gouden Eeuw. Wie meer over de OHW wil weten, kan eens verder kijken op deze website. Scholen kunnen het lespakket en de filmpjes over het Rampjaar 1672 via Geschiedenis van Zuid-Holland downloaden. Foto’s van de belevingsochtend in Schoonhoven zijn te vinden op onze facebookpagina.

Waterliniebelevingsdag in Schoonhoven, 17 november

Vrijdagochtend 17 november komt in de gemeente Krimpenerwaard de Oude Hollandse Waterlinie tot leven. Ruim honderd leerlingen van plaatselijke basisscholen in de vestingstad Schoonhoven maken dan kennis met onderdelen uit het lespakket ‘Een geschiedenis vol nattigheid’.

Wethouder Pieter Neven verricht in Het Bastion de openingshandeling. Daarna gaan de kinderen in groepjes zelf aan de slag. Van andere vestingsteden komen onderwijskrachten en lokale historici naar Schoonhoven om met eigen ogen te zien en te ervaren hoe de Waterliniedag for Kids in de praktijk werkt.

Carrousel

In vier groepen gaan de kinderen van de groepen 6, 7 en 8 door een deel van Schoonhoven. Bij één van de kanonnen ontmoeten ze schutters, die hen onder meer uitleggen wat buskruit is. De stadsgidsen Leen en Rob nemen een groep mee op ontdekkingstocht over de vestingwal en brengt ze bij de Veerpoort. Hier leren de rondtrekkende 17e eeuwse muzikanten van het verteltheater ‘De Trompetter van de Prins’ de kinderen een heuse smartlap te zingen en gaan ze vendelzwaaien. Terug in Het Bastion geeft Prins Willem III de jeugd een lesje geschiedenis over het Rampjaar 1672. Hij gaf nl. opdracht de linie in werking te stellen en wist daarmee de Fransen te verslaan.

Neeltje en Job leggen het uit

De Oude Hollandse Waterlinie is een militair verdedigingswerk uit de Gouden Eeuw. Het is eigenlijk pas goed te zien, als het in werking is gesteld en 80 kilometer polderland tussen Gorinchem en Muiden tot kniehoogte onder water is gezet. Bij de lesbrief horen vijf korte filmpjes. Neeltje, een meisje uit de Gouden Eeuw, maakt een sprong in de tijd. Zij ontmoet anno nu Job en zijn onafscheidelijke IPad. Ze neemt hem mee naar de Oude Hollandse Waterlinie en legt uit hoe deze werkte en welke gevolgen de inundatie had voor boeren en militairen.

Scholen kunnen het lespakket en de filmpjes over het Rampjaar 1672 via www.geschiedenisvanzuidholland.nl gratis downloaden. Aanvullend kunnen zij ook het verteltheater, de activiteitenkist en de expositie reserveren. Deze dag is mogelijk gemaakt dank zij de medewerking van de Historische Vereniging en de Stichting Stadsgidsen Schoonhoven, Het Bastion en dank zij de financiële bijdrage van de provincie Zuid-Holland en gemeente Krimpenerwaard. De organisatie is in handen van Erfgoedhuis Zuid-Holland en Stichting Oude Hollandse Waterlinie.

Symposium Oude Hollandse Waterlinie 3 november 2017

Op 3 november 2017 hield de nieuwe opgerichte Stichting Oude Hollandse Waterlinie haar eerste symposium. Er was heel veel belangstelling voor deze bijeenkomst die plaats vond in een historische zaal van het Gorcums Museum; een goede mix van bestuurders, erfgoedorganisaties en werkers in het toeristisch/recreatieve veld.

Sjoerd Veerman, gespreksleider die ochtend, informeerde de toehoorders over het programma en de gang van zaken.

 

 

 

Welkomstwoorden

Wethouder Arjen Rijsdijk van Gorinchem en voorzitter van de Erfgoedtafel Oude Hollandse Waterlinie van de Provincie Zuid Holland verwelkomde de gasten en zei trots te zijn te mogen werken in de grootste en meest authentieke vestingstad van Nederland die bovendien deel uitmaakte van zowel de Oude als de Nieuwe Hollandse Waterlinie. In het Rampjaar 1672 werd het Staatse leger in Gorinchem gestationeerd en de stad is nog tot 1962 een garnizoensstad gebleven. Rijsdijk gaf uitleg over het ‘vestingplan’ van de gemeente Gorinchem: het plan bevat vele aanbevelingen om de vesting te verbeteren op het gebied van cultuurhistorie, natuur en recreatie.

Burgemeester Pieter Verhoeve, voorzitter van de nieuwe Stichting Oude Hollandse Waterlinie verkondigde een blijde gebeurtenis:  op woensdag  1 november is een nieuwe stichting geboren: de Stichting Oude Hollandse Waterlinie. Op dat moment stapte onder trompetgeschal de heraut van de prins de zaal binnen en overhandigde de voorzitter de oprichtingsakte. Verhoeve blikte daarna kort terug op de (bestuurlijke) ontwikkelingen sinds 2009 die begonnen met de oprichting van de Unie van Vestingsteden. Vanaf het begin was de bedoeling te zoeken naar verbreden, verdiepen en vooral verbinden. Die gedachte wil de nieuwe stichting voortzetten. Verbinding zoeken met partners, organisaties en iedereen die de Oude Hollandse Waterlinie een warm hart toedraagt: waterschappen, historische verenigingen, bestuurders, ondernemers. Geschiedenis is rijk aan inspiratie en de nieuwe stichting kijkt met name naar de toekomst. Straks in 2022 zijn er veel jubilea te vieren zoals 350 jaar OHW, Gouda 750 jaar, waterschap HDSR jubileert, dus,  zo stelde Verhoeve: “Laten we er een mooi feestje van maken, want als wij het niet doen, wie doet het dan.”

Rampjaar 1672

Historicus Wouter Troost, schrijver van meerdere werken over Stadhouder Willem III hield een boeiend relaas over het Rampjaar 1672 en de periode dat delen van Holland waren geïnundeerd. Het beeld bestaat dat de jonge stadhouder Willem III met het in werking zetten van de waterlinie het land redde maar  Troost benadrukte dat het ook een (gelukkige) samenloop van omstandigheden was. Zo aarzelde het leger van Lodewijk XIV te lang met doorstoten naar de stad Amsterdam en als het in de winter van 1672 wat langer was blijven doorvriezen (waardoor de vijand over het ijs richting Meije kon trekken) dan had de geschiedenis een hele andere wending gekregen.

De Zuiderwaterlinie

René Kwant van BureauKwant deelde de ervaring die hij heeft met de marketing en promotie van de Zuiderwaterlinie. Naar zijn zeggen de oudste, langste en meest benutte linie van Nederland. De linies hebben een ongelooflijk interessant verhaal te vertellen en kunnen een vector zijn ten aanzien van gebiedsontwikkeling. Focus op partnercommunicatie adviseerde Kwant, sluit aan bij organisaties die het instrumentarium paraat hebben. En vindt iets voor de eigen inwoners waar ze zich in kunnen herkennen of aan mee kunnen doen; zij zijn immers de ambassadeurs van de linie. Verder stelde Kwant dat een programma iets anders is dan een merk en de inhoud anders dan een communicatieboodschap. Hij gaf de zaal mee dat een herkenbare ‘huisstijl’ enorm belangrijk is. Voor de website van de Zuiderwaterlinie is bewust gekozen voor veel beelden en heel weinig tekst. Dat blijkt het meest toegankelijk. Ook werden de valkuilen aan; waar moet de nieuwe Stichting OHW rekening mee houden, onder andere:

– de verschillende snelheden waarin eventuele partners opereren; laat niemand achter
– besef dat er een verschil is tussen belang en kwaliteit en maak daar de juiste keus in
– iedereen heeft wel een mening/iets te zeggen over marketing en communicatie, maar laat dat aan de experts over

Lisa Bosscher van Bosscher&Klein kreeg de gelegenheid om zich voor te stellen. Haar bureau heeft van de Provincie Zuid Holland de opdracht gekregen de OHW te positioneren, de verhaallijn duidelijk te maken en het publieksbereik te vergroten. Er moet worden gedacht vanuit de bezoeker/toerist/recreant en uiteindelijk moet alles leiden tot een herkenbaar beeldmerk/ herkenbare huisstijl.

Pitches voor jubileumjaar 2022

Toen was de beurt aan het projectteam OHW bestaande uit Chantal van de Arend, Lyanne de Laat, Bernt Feis en Joke Kramer om plannen/ ideeën te pitchen voor de komende jaren en met name het jubileumjaar 2022. In totaal werden 16 plannen uit 4 categorieën ‘gepitcht’: Kunst, theater, festivals en recreatie, verdieping.

Deelnemers konden na afloop elk drie rode stickers plakken bij de plannen die hen het meest aanspraken. De toehoorders opperden zelf enkele ideeën zoals een wagenspel, gaming, storytelling. Daarbij stelde men voor de wandelestafette te verbinden aan een goed doel en dat bij toneel ook  ‘modern’ een optie is. Verder werd aan een ‘vestingrondje’ Bodegraven/Woerden/Fort Wierickerschans gedacht.

De plaksessie gaf de volgende resultaten te zien:

* de afbeeldingen corresponderen met de powerpoint presentatie die u kunt vinden  op de website www.oudehollandsewaterlinie.nl

 

 

Nr. 1: Kunstexpositie over Willem III (7)
Nr. 2: Willem III Europees leider in oorlogstijd – expositie (1)
Nr. 3: Kunsthistorische expositie over het Rampjaar 1672 (14)
Nr. 4: De waterlinie verbeeld (‘land-art’ met een opgeworpen schans van zg. schanskorven, inundatie
met 1-jarige blauwe wilde bloemen, waterliniebankjes en hekken) (17)
Nr. 5: Vestingstedendagen –  historisch spektakel met muziek, brood en spelen, historische kledij
naar voorbeeld van Charles Dickens festival Deventer  (10)
Nr. 6: Muzikale luister van de Gouden Eeuw – concerten op historische locaties (-)
Nr. 7: de Witt of Oranje – rock opera over het Rampjaar (14)
Nr. 8: Rampjaar 1672 nu – Spektakel met theater, dans, muziek en zang in theater of op locatie (-)
Nr. 9: Waterliniefestival en Licht op de linie – OHW objecten aangelicht (12)
Nr. 10: Walking de Waterlines – meerdaags wandelevenement (18)
Nr. 11: Re-enactment 1672 – de Rampjaarroute herleeft (1)
Nr. 12: The King Billy trail – route langs bijzondere locaties in relatie met Willem III (1)
Nr. 13: Water als wapen – een internationaal congres in een van onze vestingen (10)
Nr. 14: Rampjaar literair/educatief: publicaties in 2022 – een geschiedkundige roman, stripboek voor
jeugd en/of volwassenen, een jeugd- of activiteitenboek (19)
Nr. 15: Rampjaar historisch –  H. van Beverningh, diplomaat voor de vrede (1)
Nr. 16: Waterlinie website in het Chinees – the long wet wall (3)

Het idee van een wagenspel dat vanuit de zaal werd geopperd kreeg (1) sticker

Gastheer Arjen Rijsdijk sloot de bijeenkomst waarna voor de aanwezigen een lichte lunch klaar stond en zij deel konden nemen aan een vestingwandeling onder leiding van de vestingwerkgroep Gorinchem.

V.l.n.r.: Kees van de Rotte, gastheer Arjen Rijsdijk, Jaap Verkroost, Margot Stolk, Pieter Verhoeve en Michiel van de Burgt als de heraut.

Stichting Oude Hollandse Waterlinie opgericht

Tijdens een drukbezocht symposium in vestingstad Gorinchem is op vrijdag 3 november de Stichting Oude Hollandse Waterlinie opgericht. De nieuwe stichting wil in brede kring erkenning krijgen voor de historische en waterstaatkundige betekenis van de Oude Hollandse Waterlinie. Voorzitter Pieter Verhoeve gaf een toelichting op de plannen van de nieuwe stichting, gericht op promotie, productontwikkeling en verbinden.

Gorinchems wethouder Arjen Rijsdijk opende het symposium met een inleiding over Gorinchem als vestingstad. Daarna kwam  historicus Wouter Troost aan het woord over de historie van het Rampjaar.  Tijdens het symposium stond de promotie en marketing van de waterlinie  centraal; projectleider René Kwant gaf een overzicht van de resultaten die de Zuiderwaterlinie in Noord-Brabant heeft bereikt.  Verder was er veel aandacht voor de ideeën  voor het jubileumjaar 2022, als de Oude Hollandse Waterlinie 350 jaar bestaat. Er zijn plannen voor exposities over het Rampjaar en Willem III, een rockopera, vestingstedendagen, een wandelmeerdaagse en zelfs een Chinese waterliniewebsite.

Burgemeester Verhoeve wordt voorzitter

De Stichting OHW heeft een bestuur van vijf leden; voorzitter is de Oudewaterse burgemeester Pieter Verhoeve, secretaris de Woerdense wethouder Margot Stolk. De Schoonhovense ondernemer Kees van de Rotte is penningmeester. Verder is er een adviserend Waterlinieberaad waarin de vestingsteden en waterschappen deelnemen. De projecten van de stichting worden uitgevoerd door het Projectteam OHW en de nieuwe stichting is gevestigd in Woerden.

Waterlinie leeft in Gorinchem

Donderdag 12 oktober jl. vond de eerste Waterliniedag in Gorinchem plaats. Zo’n 120 kinderen van basisscholen in deze vestingstad van de Oude Hollandse Waterlinie waren erbij. Ze trokken over een deel van de vestingwallen om te ervaren hoe bijzonder bijna 350 jaar geleden water als verdedigingsinstrument werd ingezet om de vijandelijke troepen in 1672 tegen te houden.

De deelnemende locaties waren een van de bastions, de poterne, molen De Hoop en de Dalempoort. Deze mooie locaties, zonnig herfstweer, maar vooral het enthousiasme van alle betrokkenen om kinderen oog te laten krijgen voor de geschiedenis van Gorinchem en de Oude Hollandse Waterlinie maakten de dag tot een succes. De volgende waterliniedag staat gepland op 17 november, in Schoonhoven.